در میان خبرهای امروز، این تحول شاید از نفت ۱۰۰ دلاری کمتر دیده شود، اما برای ایران بلندمدتتر و ساختاریتر است.
مرکز پژوهشی شرکت نفت دولتی سینوپک پیشبینی کرده مصرف نفت چین در سال ۲۰۲۶ حدود ۶۰۰ هزار بشکه در روز، معادل ۸.۹ درصد، کاهش پیدا کند. این سومین سال متوالی کاهش مصرف نفت چین خواهد بود. مصرف بنزین نیز ۸.۷ درصد و گازوئیل ۱۱.۴ درصد کاهش پیشبینی شده است.
علت فقط ضعف اقتصاد چین نیست. خودروهای برقی، تغییر الگوی حملونقل و سیاستهای زیستمحیطی در حال کاهش مصرف سوختهای فسیلی هستند. در عین حال، مصرف سوخت جت اندکی رشد خواهد کرد؛ یعنی تغییر در تقاضای انرژی چین یکدست نیست، بلکه در حال تغییر ترکیب است.
برای ایران، این خبر یک هشدار مهم دارد: چین بزرگترین بازار مهم انرژی و مواد اولیه جهان است و کاهش مصرف نفت آن میتواند در بلندمدت سقف رشد تقاضای جهانی نفت را پایین بیاورد.
البته این به معنی سقوط قیمت نفت نیست. اتفاقاً امروز نفت به دلیل ریسک ژئوپلیتیک بالای ۱۰۰ دلار رفته است. اما مدیر ایرانی باید بین دو موضوع تفاوت بگذارد:
قیمت نفت امروز ≠ روند تقاضای نفت در پنج سال آینده.
اگر کاهش مصرف سوخت چین ادامه پیدا کند، کشورهای صادرکننده نفت مجبور خواهند شد برای حفظ بازار به سمت رقابت قیمتی، بازارهای جدید و محصولات با ارزش افزوده بالاتر حرکت کنند.
برای پتروشیمی ایران نیز این تحول مهم است. گزارش سینوپک میگوید تقاضای ظاهری محصولات پتروشیمی چین نیز ضعیف شده و مصرف معادل اتیلن برای کل سال حدود ۸ درصد کاهش خواهد داشت.
اقدام امروز: شرکتهای ایرانی وابسته به صادرات نفت، فرآورده و پتروشیمی نباید برنامه پنجساله خود را بر فرض «چین همیشه مصرفکننده بزرگتر خواهد بود» بنا کنند. لازم است بازارهای صادراتی، سبد محصول و میزان وابستگی به تقاضای چین دوباره ارزیابی شود.