از بازگشت تنش نظامی و دلار ۲۰۸ هزار تومانی تا بدهی تأمین اجتماعی بنگاهها و آزمون تازه تجارت با هند
روز دوشنبه نشان داد که مدیر ایرانی همچنان باید تصمیمهایش را در محیطی بگیرد که بعضی متغیرها ظرف چند ساعت تغییر میکنند. تنش نظامی ایران و آمریکا پس از حدود یک ماه دوباره بالا گرفته، دلار آزاد در معاملات روز دوشنبه به حدود ۲۰۸ هزار تومان رسیده، سازمان تأمین اجتماعی از شناسایی حدود هزار بنگاه با ۱۷۰ هزار میلیارد تومان بدهی خبر داده و در همین زمان تهران و دهلینو از تمایل به گسترش روابط تجاری سخن گفتهاند.
این چهار اتفاق در ظاهر ارتباط مستقیمی با یکدیگر ندارند، اما یک پیام مشترک دارند: در شرایط پرریسک، شرکت باید هم نقدینگی خود را حفظ کند و هم گزینههای جایگزین بیشتری بسازد.
۱. تنش دوباره بالا گرفته است؛ برنامه اضطراری را از کشوی مدیریت بیرون بیاورید
رویترز روز دوشنبه گزارش داد که پس از چند هفته تمرکز بیشتر بر فشار اقتصادی، درگیری مستقیم میان ایران و آمریکا دوباره بالا گرفته است. آمریکا مواضعی در جزیره لارک را هدف قرار داده و ایران نیز در پاسخ، موشکهایی به سمت پایگاههای آمریکایی در اردن شلیک کرده است. رئیسجمهور آمریکا نیز از احتمال حملات بیشتر سخن گفته است. همزمان تنگه هرمز همچنان یکی از مهمترین نقاط ریسک در منطقه باقی مانده است.
برای مدیر یک بنگاه، مسئله امروز تحلیل نتیجه نظامی این اتفاق نیست. مهمتر این است که دوباره احتمال اختلال در حملونقل، بیمه، انرژی، پرداختهای بینالمللی یا حتی فعالیت عادی بعضی زیرساختها افزایش یافته است.
شرکتی که برای چنین شرایطی فقط یک برنامه در ذهن مدیرعامل دارد، عملاً برنامه تداوم کسبوکار ندارد. برنامه باید مشخص کند اگر یک زیرساخت، مسیر تأمین یا نیروی کلیدی برای چند روز از دسترس خارج شد، چه کسی چه کاری انجام میدهد.
تصمیم پیشنهادی امروز
سه سناریو برای هفت روز آینده تعریف کنید:
فعالیت عادی
اختلال محدود
اختلال جدی
برای هر سناریو فقط پنج مورد را مشخص کنید: تأمین مواد اولیه، فروش، دریافت و پرداخت، حضور کارکنان و زیرساخت فناوری.
اگر در سناریوی دوم هنوز نمیدانید چه کسی اختیار توقف خرید، تغییر شیفت یا استفاده از تأمینکننده جایگزین را دارد، مسئله شما فقط بحران بیرونی نیست؛ ابهام در فرماندهی داخلی شرکت نیز هست.
هدف این نیست که بنگاه با فرض جنگ اداره شود. هدف این است که اگر محیط ناگهان تغییر کرد، اولین ۲۴ ساعت صرف جلسه برای تصمیمگیری درباره بدیهیات نشود.
۲. دلار به حدود ۲۰۸ هزار تومان رسیده؛ حاشیه سود را با نرخ قدیمی اشتباه نگیرید
شبکه اطلاعرسانی طلا و ارز در معاملات دوشنبه ۹ شهریور نرخ دلار آزاد را حدود ۲۰۸ هزار و ۱۰۰ تومان ثبت کرده است. همان منبع گزارش میدهد دلار طی یک ماه گذشته بیش از ۷ درصد و طی سه ماه اخیر بیش از ۱۷ درصد افزایش داشته است.
این سطح از حرکت ارز یک خطر شناختهشده برای بنگاهها ایجاد میکند: فروش کالا براساس حاشیه سود حسابداری، در حالی که هزینه جایگزینی موجودی بسیار بیشتر شده است.
مثلاً ممکن است کالایی را با قیمت تمامشده قدیمی بفروشید و در صورت سود و زیان، سود خوبی ثبت کنید؛ اما وقتی برای خرید مجدد همان کالا به بازار برمیگردید، پول حاصل از فروش برای بازسازی موجودی کافی نباشد.
این وضعیت بهخصوص برای فروشندگان تجهیزات، قطعات، کالاهای دیجیتال، ماشینآلات و تولیدکنندگان وابسته به مواد اولیه وارداتی اهمیت زیادی دارد.
تصمیم پیشنهادی امروز
برای ۲۰ درصد محصولاتی که ۸۰ درصد فروش شما را میسازند، سه عدد را دوباره استخراج کنید:
قیمت خرید تاریخی
قیمت خرید مجدد امروز
قیمت فروش فعلی
بعد ببینید اگر موجودی امروز فروخته شود، آیا میتوانید همان مقدار کالا را دوباره بخرید و حاشیه سرمایه در گردشتان را حفظ کنید یا خیر.
اگر پاسخ منفی است، فقط افزایش قیمت راهحل نیست. ممکن است نیاز باشد اعتبار پیشفاکتور کوتاهتر شود، فروش اعتباری کاهش پیدا کند، دفعات خرید بیشتر و حجم هر خرید کمتر شود یا بخشی از محصولات کمگردش از سبد حذف شوند.
در بازار ارز پرنوسان، مدیر باید علاوه بر سود، توان جایگزینی موجودی را هم بسنجد.
۳. هزار بنگاه، ۱۷۰ همت بدهی؛ بدهی تأمین اجتماعی را از «مسئله حسابداری» به «مسئله نقدینگی» تبدیل کنید
وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی روز دوشنبه اعلام کرد حدود هزار بنگاه اقتصادی با مجموع بدهی نزدیک به ۱۷۰ هزار میلیارد تومان به سازمان تأمین اجتماعی شناسایی شدهاند. به گفته او، سازمان با این کارفرمایان وارد مذاکره شده تا از ظرفیت اوراق گام برای تسویه مطالبات استفاده شود.
اهمیت خبر فقط عدد بزرگ بدهی نیست. طبق توضیحات اعلامشده، در صورت وصولنشدن مطالبات، امکان مسدودشدن حساب یا برداشت از اموال بنگاه وجود دارد. در مقابل، دولت سازوکاری را توسعه داده که برخی بدهیها و مطالبات بتوانند از طریق اوراق گام به دارایی مالی تبدیل شوند و دستگاههایی مانند گمرک، سازمان امور مالیاتی و بخشهای آب، برق و گاز نیز موظف به پذیرش این اوراق شدهاند.
برای بنگاهی که بدهی بیمهای معوق دارد، این دیگر موضوعی نیست که صرفاً در پایان سال با حسابدار مطرح شود. بدهی میتواند مستقیماً روی حساب بانکی، سرمایه در گردش و توان ادامه عملیات اثر بگذارد.
تصمیم پیشنهادی امروز
اگر بدهی قطعی یا اختلاف جدی با تأمین اجتماعی دارید، سه رقم را روی یک صفحه بیاورید:
اصل بدهی،
جرایم و هزینههای مرتبط،
و اثری که تسویه یکجای آن بر نقدینگی شرکت میگذارد.
بعد بررسی کنید آیا شرکت در گروهی قرار دارد که استفاده از سازوکار اوراق گام برایش قابل اجراست یا خیر. این موضوع نیاز به بررسی دقیق حسابداری، بانکی و حقوقی دارد و نباید صرفاً براساس خبر رسانهای اقدام کرد.
اما کار مهم امروز این است که بدهی بیمهای را وارد Forecast جریان نقد کنید.
بدهیای که مدیر در برنامه نقدینگی نمیبیند، روزی که از حساب برداشت شود یا محدودیت عملیاتی ایجاد کند، ناگهان به بحران تبدیل میشود.
۴. هند میگوید تجارت با ایران را گسترش میدهد؛ اول مشخص کنید چه چیزی واقعاً قابل فروش است
نارندرا مودی، نخستوزیر هند، پس از دیدار با مسعود پزشکیان در حاشیه اجلاس سازمان همکاری شانگهای اعلام کرده است که دهلینو خواهان گسترش و تنوعبخشی به روابط تجاری با ایران است. دو طرف همچنین درباره وضعیت منطقه و ادامه همکاریهای دوجانبه گفتوگو کردهاند.
این سیگنال سیاسی برای تجارت مثبت است، اما نباید آن را با ایجاد فوری فرصت فروش اشتباه گرفت. همین چند روز قبل، صادرکنندگان هندی از اختلال جدی تجارت با ایران بهدلیل محدودیت مسیر دبی، مشکلات پرداخت و افزایش هزینه حمل و بیمه خبر داده بودند.
پس میان «تمایل سیاسی به افزایش تجارت» و «امکان عملی معامله» فاصله وجود دارد.
این فاصله همان جایی است که مدیر باید کار کند.
تصمیم پیشنهادی امروز
اگر محصول صادراتی دارید و هند میتواند بازار هدف باشد، به جای جمله کلی «بازار هند بزرگ است»، یک Market Sheet یکصفحهای بسازید و فقط این پنج داده را پیدا کنید:
اندازه بازار محصول شما،
تعرفه واردات،
سه رقیب اصلی،
سه واردکننده یا توزیعکننده بالقوه،
و مسیر قانونی دریافت پول.
اگر این اطلاعات وجود ندارد، هنوز فرصت صادراتی ندارید؛ فقط یک فرض دارید.
در دورهای که مسیرهای سنتی تجارت محدودتر شدهاند، گسترش روابط با یک اقتصاد بزرگ مانند هند میتواند ارزشمند باشد، اما بازار جدید با اعلام سیاسی ساخته نمیشود؛ با مشتری، قیمت، لجستیک و وصول ساخته میشود.
جمعبندی تصمیم امروز
برای سهشنبه چهار اقدام ارزش انجام دادن دارد.
اول: برنامه تداوم کسبوکار را با سناریوی تشدید اختلال منطقهای مرور کنید.
دوم: حاشیه سود محصولات ارزبَر را با هزینه جایگزینی امروز بسنجید.
سوم: اگر بدهی تأمین اجتماعی دارید، آن را وارد برنامه نقدینگی کنید و سازوکارهای قانونی تسویه را بررسی کنید.
چهارم: اگر به دنبال بازار صادراتی جایگزین هستید، درباره هند از «کشور» به «مشتری واقعی» برسید.
شرکت نمیتواند تنش منطقهای، نرخ دلار یا سیاست تجاری کشورها را کنترل کند، اما میتواند تعداد گزینههایش را افزایش دهد.
در محیط بیثبات، این خود یک دارایی است:
هرچه گزینههای بیشتری داشته باشید، مجبور میشوید تصمیمهای اضطراری کمتری بگیرید.