آزمون تابآوری مالی؛ عددی که گاهی از میزان خالص ثروت مهمتر است
در قسمت اول «مسیر ثروت» یک سؤال پایه مطرح کردیم: واقعاً چقدر ثروت دارید؟ داراییها و بدهیها را کنار هم گذاشتیم و خالص ثروت را محاسبه کردیم.
اما حالا باید یک سؤال سختتر بپرسیم.
فرض کنید از فردا هیچ درآمدی وارد حساب شما نشود. نه حقوق، نه سود کسبوکار، نه پاداش و نه درآمد جانبی.
چند ماه میتوانید بدون فروش اضطراری دارایی، قرض گرفتن یا بههمریختن کامل زندگی ادامه دهید؟
پاسخ این سؤال «تابآوری مالی» شماست.
ممکن است فردی ۳۰ میلیارد تومان خالص ثروت داشته باشد، اما تقریباً تمام آن در خانه، خودرو و کسبوکارش قفل شده باشد. اگر درآمدش متوقف شود شاید ظرف دو ماه با مشکل نقدینگی روبهرو شود.
در مقابل، فرد دیگری ممکن است فقط پنج میلیارد تومان خالص ثروت داشته باشد اما یک سال هزینه ضروری زندگی را در منابع نقد و قابلدسترسی نگه داشته باشد.
روی کاغذ نفر اول ثروتمندتر است. از نظر تابآوری، شاید نفر دوم وضعیت بسیار امنتری داشته باشد.
عدد تابآوری مالی چگونه محاسبه میشود؟
محاسبه ساده است:
ماههای تابآوری = منابع نقد و اضطراری قابلاستفاده ÷ هزینه ضروری ماهانه
فرض کنید خانوادهای ماهانه ۱۲۰ میلیون تومان خرج میکند، اما اگر درآمد قطع شود میتواند هزینههای غیرضروری را حذف کند و زندگی را با ۸۰ میلیون تومان ادامه دهد.
اگر ۴۸۰ میلیون تومان منابع اضطراری در دسترس داشته باشد:
۴۸۰ ÷ ۸۰ = ۶ ماه
یعنی این خانواده تقریباً شش ماه فرصت دارد تا بدون فروش اضطراری داراییهای اصلی، وضعیت درآمد خود را اصلاح کند.
این شش ماه فقط پول نیست.
شش ماه زمان برای تصمیم گرفتن است.
و زمان، در بحران مالی یکی از ارزشمندترین داراییهاست.
«هزینه ضروری» با هزینه فعلی زندگی فرق دارد
یکی از اشتباهات رایج این است که کل مخارج ماهانه را وارد محاسبه کنیم.
فرض کنید امروز ۱۵۰ میلیون تومان در ماه خرج میکنید. بخشی از آن ممکن است مربوط به سفر، رستوران، خرید اختیاری، سرگرمی یا هزینههایی باشد که در صورت قطع درآمد میتوانید موقتاً کاهش دهید.
هدف این است که عددی به نام:
هزینه بقا یا Core Expenses
پیدا کنید.
این عدد معمولاً شامل مسکن، خوراک، اقساط ضروری، بیمه، درمان، آموزش ضروری، حملونقل و هزینههای اجتنابناپذیر خانواده است.
یک جدول ساده تهیه کنید:
| هزینه | مبلغ ماهانه |
|---|---|
| مسکن | ... |
| خوراک ضروری | ... |
| اقساط | ... |
| درمان و بیمه | ... |
| آموزش ضروری | ... |
| حملونقل | ... |
| قبوض و ارتباطات | ... |
| سایر هزینههای اجتنابناپذیر | ... |
| جمع هزینه ضروری | ... |
عدد پایین جدول، مبنای محاسبه تابآوری است؛ نه سبک زندگی فعلی شما.
همه داراییها صندوق اضطراری نیستند
فرض کنید خانهای ۲۰ میلیارد تومانی، خودرویی پنج میلیارد تومانی و ۳۰۰ میلیون تومان موجودی حساب دارید.
نمیتوانید بگویید ۲۵.۳ میلیارد تومان برای روز مبادا در اختیار دارید.
خانهای که در آن زندگی میکنید ممکن است هفتهها یا ماهها برای فروش زمان بخواهد. فروش فوری نیز ممکن است شما را مجبور به قبول قیمت نامناسب کند. خودرو نقدشوندهتر است، اما فروش آن میتواند زندگی روزمره یا کارتان را مختل کند.
حتی یک دارایی سرمایهگذاری پرنوسان ممکن است دقیقاً در زمانی که به پول نیاز دارید، در وضعیت نامناسبی برای فروش باشد.
بنابراین منابع اضطراری باید سه ویژگی داشته باشند:
دسترسی سریع، نقدشوندگی بالا و ریسک پایینِ اجبار به فروش در زمان نامناسب.
تابآوری مالی با ارزش کل دارایی سنجیده نمیشود؛ با بخشی از دارایی سنجیده میشود که در بحران واقعاً میتوانید از آن استفاده کنید.
سه لایه نقدینگی بسازید
برای سادهتر شدن مدیریت، میتوان منابع مالی را به سه لایه تقسیم کرد.
لایه اول: پول عملیات روزمره
پولی که هزینههای همین ماه از آن پرداخت میشود. وجود این لایه باعث میشود برای هر هزینه عادی مجبور نباشید سرمایهگذاری یا پسانداز بلندمدت را دست بزنید.
لایه دوم: ذخیره اضطراری
این بخش برای بیکاری، توقف کسبوکار، بیماری، هزینه غیرمنتظره یا اختلال جدی درآمد است.
ویژگی اصلی آن بازده بالا نیست.
قابلیت استفاده در زمان نیاز است.
لایه سوم: سرمایه رشد
این پول برای اهداف بلندمدت و ساخت ثروت سرمایهگذاری میشود و قرار نیست با اولین مشکل مالی مجبور به فروش آن شوید.
اشتباه بزرگ زمانی رخ میدهد که این سه لایه با یکدیگر مخلوط باشند.
فرد سرمایهگذاری بلندمدت انجام میدهد، اما چون ذخیره اضطراری ندارد، سه ماه بعد مجبور میشود همان دارایی را در زمان نامناسب بفروشد.
در واقع مشکل از سرمایهگذاری نبود؛ مشکل از نبود لایه دوم بود.
چند ماه ذخیره کافی است؟
یک عدد واحد برای همه وجود ندارد.
کسی که حقوق ثابت، قرارداد کاری پایدار و همسر شاغل دارد، وضعیت متفاوتی با صاحب کسبوکاری دارد که ۹۰ درصد درآمد خانواده از همان شرکت میآید.
برای تعیین هدف شخصی، پنج عامل مهمتر از هر توصیه عمومی هستند:
ثبات درآمد: هرچه درآمد متغیرتر باشد، نیاز به حاشیه امن بیشتر است.
تعداد منابع درآمد: خانوادهای با دو درآمد مستقل کمتر از خانوادهای تکدرآمدی آسیبپذیر است.
تعداد افراد وابسته: فرزند، والدین یا سایر افراد وابسته، هزینه توقف درآمد را بالا میبرند.
سطح بدهی ثابت: اقساط سنگین، انعطاف مالی را کاهش میدهند.
سرعت بازگشت به درآمد: فردی با تخصص پرتقاضا ممکن است زودتر شغل جدید پیدا کند؛ صاحب کسبوکار تخصصی شاید ماهها برای بازسازی درآمد زمان نیاز داشته باشد.
برای بسیاری از افراد، ساخت ذخیرهای در حد چند ماه هزینه ضروری میتواند نقطه شروع منطقی باشد؛ اما صاحب کسبوکار یا فردی با درآمد بسیار متغیر ممکن است بخواهد حاشیه بیشتری برای خودش تعریف کند.
هدف، پیدا کردن «عدد مشهور اینترنتی» نیست.
هدف پیدا کردن عدد مناسب زندگی شماست.
صاحب کسبوکار یک اشتباه مهم نکند
اگر صاحب شرکت هستید، پول شرکت را صندوق اضطراری شخصی خود حساب نکنید.
ممکن است شرکت امروز میلیاردها تومان موجودی نقد داشته باشد، اما آن پول برای حقوق کارکنان، مالیات، تأمین مواد اولیه، چکها و هزینههای عملیات لازم باشد.
اگر کسبوکار دچار بحران شود، احتمالاً دقیقاً همان زمانی است که شما نیز درآمد شخصی خود را از دست میدهید.
بنابراین صاحب کسبوکار با یک خطر تمرکز دوگانه روبهروست:
درآمدش از شرکت میآید و بخش بزرگی از ثروتش هم داخل همان شرکت قرار دارد.
اگر ذخیره شخصی مستقلی ندارد، مشکل شرکت بلافاصله به مشکل خانواده تبدیل میشود.
برای همین، یکی از مهمترین اهداف «مسیر ثروت» برای کارآفرینان این است که بهتدریج میان نقدینگی شرکت و امنیت مالی خانواده دیوار بسازند.
آزمون ۳۰ روزه
حالا یک تمرین جدیتر انجام دهید.
فرض کنید امروز به شما گفتهاند طی ۳۰ روز آینده هیچ درآمدی ندارید.
چه هزینههایی را فوراً حذف میکنید؟
کدام پرداختها همچنان باقی میمانند؟
آیا قسط دارید؟
آیا بیمه کافی دارید؟
آیا برای هزینه درمان یا تعمیر ضروری باید قرض بگیرید؟
اگر همین تصور ساده اضطراب زیادی ایجاد میکند، احتمالاً ذخیره نقدی شما کمتر از سطحی است که با زندگیتان سازگار باشد.
این تمرین از بسیاری از فرمولها ارزشمندتر است، چون ضعفهای واقعی را نشان میدهد.
عدد دیگری که باید حساب کنید: نرخ پسانداز
بعد از مشخص شدن هدف ذخیره اضطراری، باید بدانید با سرعت فعلی چه زمانی به آن میرسید.
اگر هزینه ضروری ماهانه ۸۰ میلیون تومان است و هدف شما ۴۸۰ میلیون تومان ذخیره است، اما امروز فقط ۱۸۰ میلیون تومان دارید، فاصله شما ۳۰۰ میلیون تومان است.
اگر ماهانه ۳۰ میلیون تومان کنار میگذارید:
۳۰۰ ÷ ۳۰ = ۱۰ ماه
یعنی با فرض ثابت ماندن شرایط، حدود ۱۰ ماه تا رسیدن به هدف فاصله دارید.
حالا مسئله مالی از یک نگرانی مبهم به یک پروژه قابل مدیریت تبدیل شده است.
هدف: ۴۸۰ میلیون
موجودی فعلی: ۱۸۰ میلیون
فاصله: ۳۰۰ میلیون
پسانداز ماهانه: ۳۰ میلیون
زمان تقریبی: ۱۰ ماه
مدیریت مالی زمانی جدی میشود که احساس به عدد تبدیل شود.
اگر بدهی دارید چه؟
اینجا معمولاً یک سؤال ایجاد میشود: پول اضافی را برای ذخیره اضطراری کنار بگذاریم یا بدهی را پرداخت کنیم؟
پاسخ به نرخ بدهی، میزان ذخیره فعلی، ثبات درآمد و نوع بدهی بستگی دارد و یک نسخه واحد برای همه وجود ندارد.
اما یک اصل منطقی وجود دارد: فردی که تمام نقدینگی خود را برای تسویه بدهی خرج میکند و روز بعد هیچ ذخیرهای ندارد، ممکن است با اولین هزینه غیرمنتظره دوباره مجبور به قرض گرفتن شود.
بنابراین مسئله همیشه «صفر یا صد» نیست.
در یکی از قسمتهای آینده «مسیر ثروت» دقیقاً به همین سؤال میپردازیم:
اول بدهی را بدهیم یا سرمایهگذاری و پسانداز کنیم؟
برگه عملی این هفته
این پنج عدد را بنویسید:
هزینه ضروری ماهانه: ........ تومان
منابع اضطراری قابل استفاده: ........ تومان
ماههای تابآوری: ........ ماه
هدف شخصی من: ........ ماه
فاصله مالی تا هدف: ........ تومان
بعد فقط یک اقدام تعریف کنید:
از این ماه ........ تومان به ذخیره اضطراری اضافه میکنم.
نه ده تصمیم.
فقط همین یک تصمیم.
حکم مسیر ثروت
ثروت فقط این نیست که چه مقدار دارایی دارید.
یکی از نشانههای واقعی قدرت مالی این است که مجبور نباشید در بدترین زمان، بدترین تصمیم را بگیرید.
فردی که ذخیره ندارد، ممکن است در زمان بحران خانه یا خودرو را زیر قیمت بفروشد، سرمایهگذاری را در کف بازار نقد کند، وام گران بگیرد یا اولین پیشنهاد کاری نامناسب را بپذیرد.
ذخیره اضطراری سود زیادی تولید نمیکند، اما چیز دیگری میخرد:
زمان و اختیار.
و گاهی زمان و اختیار از چند درصد بازده بیشتر ارزش دارند.
پس دومین ایستگاه «مسیر ثروت» این است:
قبل از اینکه پولتان را برای رشد به کار بگیرید، مطمئن شوید برای دوام آوردن هم پول دارید.