نفت دوباره روی بشکه باروت؛ چرا سقوط هفتگی قیمت ها خیال بازار را راحت نکرد؟

فرصت امروز:  قیمت نفت در پایان معاملات جمعه دوباره بالا رفت، اما تصویر کلی بازار هنوز آشفته و شکننده است. نفت برنت در آخرین قیمت ثبت شده به حدود 101.29 دلار برای هر بشکه رسید و نفت خام آمریکا، WTI، در سطح 95.42 دلار بسته شد. با وجود رشد روز جمعه، هر دو شاخص در مجموع هفته حدود 6.4 درصد افت کردند؛ یعنی بازار از یک سو نگران جنگ و اختلال عرضه است و از سوی دیگر هنوز به احتمال توافق یا کاهش تنش میان آمریکا و ایران وزن می دهد.

به گزارش رویترز، وال استریت ژورنال، مارکت واچ و تریدینگ اکونومیکس، قیمت نفت در روز جمعه پس از تبادل حملات تازه میان آمریکا و ایران ابتدا تا حدود 3 درصد جهش کرد، اما بخشی از رشد خود را از دست داد؛ چون معامله گران همچنان امیدوارند آتش بس شکننده و مذاکرات سیاسی بتواند مسیر عبور نفت از تنگه هرمز را آرام تر کند. داده های تریدینگ اکونومیکس نیز نشان می دهد برنت در معاملات هشتم مه به محدوده 101.73 دلار رسیده و نسبت به روز قبل 1.66 درصد رشد داشته است.
تحولات هفته گذشته نشان داد بازار نفت بیش از آنکه بر پایه عرضه و تقاضای معمول حرکت کند، به خبرهای لحظه ای جنگ، دیپلماسی و امنیت تنگه هرمز واکنش نشان می دهد. در ابتدای هفته، اجرای طرح آمریکا برای همراهی کشتی های تجاری در تنگه هرمز و واکنش تند ایران، قیمت ها را بالا برد. رویترز گزارش داد که این تنش ها در مقطعی قیمت نفت را تا سه شنبه حدود 6 درصد افزایش داد. اما در ادامه، امید به توافق و احتمال بازگشایی مسیرهای حمل ونقل باعث شد نفت بخشی از رشد خود را پس بدهد.
در میانه هفته، بازار شاهد نوسانی شدید بود. گزارش هایی درباره احتمال ازسرگیری اسکورت نظامی کشتی های تجاری از سوی آمریکا در تنگه هرمز، ابتدا نگرانی از درگیری گسترده تر را بالا برد، اما همزمان این تصور را تقویت کرد که واشنگتن و متحدانش برای باز کردن مسیر صادرات انرژی فشار بیشتری وارد می کنند. همین دوگانگی باعث شد نفت در معاملات پرنوسان، گاهی صعودی و گاهی نزولی شود و در نهایت بخشی از رشد روزهای قبل را از دست بدهد.
نکته مهم این است که افت هفتگی نفت به معنای عادی شدن بازار نیست. برنت هنوز بالای مرز روانی 100 دلار قرار دارد و WTI نیز نزدیک 95 دلار معامله می شود. این سطوح قیمتی برای مصرف کنندگان، خطوط هوایی، حمل ونقل و اقتصادهای واردکننده انرژی همچنان سنگین است. به همین دلیل، حتی کاهش 6 درصدی هفتگی هم بیشتر شبیه اصلاح قیمت پس از جهش های قبلی است، نه نشانه پایان بحران.
تنگه هرمز همچنان مرکز اصلی نگرانی بازار است. این مسیر یکی از حیاتی ترین گلوگاه های انرژی جهان است و هر خبر درباره اختلال در عبور کشتی ها، حمله به نفتکش ها، تهدید نظامی یا تاخیر در مذاکرات، فورا در قیمت نفت منعکس می شود. نظرسنجی گلدمن ساکس از مشتریان نهادی نیز نشان داده بسیاری از سرمایه گذاران انتظار دارند محدودیت های عبور از هرمز دست کم تا ژوئیه ادامه پیدا کند. این یعنی بازار هنوز ریسک کمبود عرضه را جدی می داند.
با این حال، چند عامل مانع جهش شدیدتر قیمت ها شده است. نخست، امید به توافق یا دست کم توقف درگیری ها میان آمریکا و ایران است. دوم، کاهش بخشی از تقاضا در چین و نگرانی از کند شدن اقتصاد جهانی است. سوم، استفاده از ذخایر راهبردی و تلاش کشورها برای مدیریت عرضه است. سیتی هم ارزیابی کرده اگر مذاکرات آمریکا و ایران دشوارتر شود، قیمت نفت می تواند بیشتر بالا برود، اما در سناریوی پایه این بانک، اختلالات تنگه هرمز تا پایان ماه مه کاهش می یابد.
برای اقتصاد جهانی، مسئله فقط قیمت نفت خام نیست. مارکت واچ به نقل از تحلیلگران جی پی مورگان گزارش داده که جنگ ایران باعث شده شاخص 100 دلاری نفت دیگر به تنهایی فشار واقعی بازار انرژی را نشان ندهد؛ چون بخش مهمی از شوک قیمتی اکنون در فرآورده هایی مانند بنزین، گازوئیل و سوخت جت دیده می شود. این موضوع برای خطوط هوایی و حمل ونقل اهمیت زیادی دارد و می تواند قیمت بلیت، کرایه حمل کالا و هزینه تولید را افزایش دهد.
از نظر تحلیلی، بازار نفت اکنون میان دو سناریو گیر افتاده است. سناریوی اول کاهش تنش است؛ در این حالت، بازگشایی تدریجی مسیرهای عبور انرژی و پیشرفت مذاکرات می تواند برنت را از بالای 100 دلار پایین بکشد و بخشی از حباب ریسک جنگ را تخلیه کند. سناریوی دوم، بازگشت درگیری و طولانی شدن اختلال در هرمز است؛ در این حالت، حتی اگر تقاضای جهانی ضعیف باشد، بازار می تواند دوباره به سمت قیمت های بالاتر حرکت کند.
جمع بندی این است که افت هفتگی نفت نباید به عنوان آرام شدن قطعی بازار تفسیر شود. قیمت ها از اوج های پرتنش عقب نشسته اند، اما هنوز در محدوده ای قرار دارند که برای اقتصاد جهانی تورم زا است. تا زمانی که وضعیت تنگه هرمز، مذاکرات آمریکا و ایران و عرضه فرآورده های نفتی روشن نشود، نفت می تواند با هر خبر تازه دوباره جهش کند. بازار فعلا نه به صلح کامل باور دارد، نه به جنگ کامل؛ و دقیقا همین بلاتکلیفی است که نفت را روی بشکه باروت نگه داشته است.