تورم آمریکا و موج تازه فشار بر بازارهای جهانی

داده‌های منتشرشده در پایان اکتبر نشان داد اقتصاد آمریکا با وجود رشد فعالیت اقتصادی، همچنان فشار تورمی قابل توجهی را تجربه می‌کند. بر اساس گزارش‌های تازه، رشد سالانه شاخص هزینه مصرف شخصی در سپتامبر به ۳٫۶ درصد رسیده و بحث درباره مسیر نرخ بهره بانک مرکزی آمریکا شدت گرفته است. اهمیت خبر برای بنگاه ایرانی نه در تصمیم مستقیم فدرال‌رزرو درباره اقتصاد ایران، بلکه در زنجیره‌ای از اثرهای غیرمستقیم بر دلار جهانی، تقاضا برای دارایی‌های امن، قیمت کالاهای پایه و هزینه تأمین مالی تجارت بین‌المللی است.

وقتی معامله‌گران انتظار داشته باشند نرخ بهره آمریکا برای مدتی طولانی بالا بماند یا افزایش یابد، ارزش‌گذاری دارایی‌های مالی و تمایل سرمایه‌گذاران به ریسک می‌تواند تغییر کند. در چنین شرایطی بخشی از سرمایه جهانی به سمت ابزارهای کم‌ریسک‌تر متمایل می‌شود و تقاضای سفته‌بازانه برای بعضی کالاها کاهش می‌یابد. بااین‌حال مسیر نفت، فلزات و طلا فقط از نرخ بهره تعیین نمی‌شود؛ جنگ، محدودیت عرضه، موجودی انبارها و تقاضای واقعی صنایع نیز اثرگذارند. در نتیجه نباید از یک داده تورمی نتیجه گرفت که همه قیمت‌های جهانی در یک جهت حرکت خواهند کرد.

برای صادرکنندگان ایرانی مواد معدنی، فلزات و محصولات پتروشیمی، نخستین وظیفه بررسی اثر هم‌زمان قیمت جهانی و نرخ تبدیل ارز بر درآمد ریالی است. ممکن است افت قیمت دلاری یک محصول با تغییر نرخ ارز داخلی تا حدی جبران شود؛ ممکن هم هست هزینه تولید و حمل این جبران را از بین ببرد. واردکنندگان ماشین‌آلات و مواد اولیه نیز باید مراقب باشند که تغییر قیمت جهانی کالا لزوماً به کاهش بهای تمام‌شده واردات منجر نمی‌شود، زیرا هزینه انتقال، بیمه و دسترسی به ارز مسیر مستقلی دارد.

بنگاه‌های ایرانی که با مشتری خارجی قرارداد بلندمدت دارند، بهتر است به جای پیش‌بینی قطعی دلار یا نرخ بهره، آستانه‌های تصمیم تعریف کنند: اگر قیمت جهانی محصول ده درصد تغییر کرد، حاشیه سود چه می‌شود؟ اگر دوره وصول طلب یک ماه طولانی‌تر شد، نیاز نقدینگی چقدر افزایش می‌یابد؟ اگر هزینه حمل تغییر کرد، حداقل سفارش سودآور چه خواهد بود؟ پاسخ این پرسش‌ها از دنبال کردن روزانه تیترها ارزش اجرایی بیشتری دارد.

برنامه عملی روز دوشنبه می‌تواند بازبینی قراردادهای صادراتی و وارداتی با سه سناریوی قیمت باشد. مدیر فروش باید حداقل حاشیه سود هر قرارداد را مشخص کند و مدیر مالی درباره پوشش نقدینگی و ریسک تأخیر تسویه تصمیم بگیرد. درس خبر جهانی روشن است: در دوره‌ای که تورم و سیاست پولی آمریکا بر قیمت دارایی‌ها اثر می‌گذارند، مزیت رقابتی نه پیش‌گویی درست همه بازارها بلکه توان انعطاف سریع بنگاه در برابر چند مسیر محتمل است.