نفت در سایه مذاکره؛ کاهش قیمت، پایان ریسک نیست

قیمت جهانی نفت در دوشنبه دوم نوامبر با انتشار خبر ادامه رایزنی‌های دیپلماتیک درباره تنش منطقه‌ای کاهش یافت. در گزارش‌های صبحگاهی، نفت برنت نزدیک ۱۱۰ دلار معامله می‌شد؛ اما بازار همچنان نسبت به پایداری حمل‌ونقل انرژی و وضعیت عرضه حساس بود. خبر مهم دیگر هشدار مدیرعامل شرکت ملی نفت ابوظبی درباره کاهش ذخایر جهانی و افزایش سهم هزینه‌های لجستیک در قیمت انرژی بود. برای کسب‌وکار ایرانی، نتیجه این است که افت یک‌روزه قیمت نفت را نباید معادل بازگشت فوری هزینه حمل، بیمه و خرید مواد اولیه به شرایط عادی تلقی کرد.

سه مسیر اثرگذاری بر ایران

نخست، درآمدهای نفتی و بودجه عمومی به سطح قیمت، امکان صادرات و هزینه دسترسی به بازار وابسته‌اند. بالا بودن قیمت جهانی در صورتی که حجم فروش، هزینه حمل یا امکان وصول وجوه محدود باشد به همان نسبت به درآمد خالص تبدیل نمی‌شود. دوم، صنایع پتروشیمی و مصرف‌کنندگان سوخت ممکن است تغییرات قیمت جهانی را با تأخیر و از مسیر قیمت مواد اولیه احساس کنند. سوم، شرکت‌های واردکننده به‌ویژه در حوزه ماشین‌آلات و کالاهای حجیم با نوسان نرخ کرایه حمل و بیمه مواجه می‌شوند. این اثرها هم‌جهت و هم‌زمان نیستند.

چه سناریوهایی باید دید؟

در سناریوی کاهش پایدار تنش، هزینه بیمه و زمان حمل می‌تواند تدریجاً تعدیل شود؛ در این وضعیت شرکت‌های وابسته به واردات فیزیکی از کاهش نااطمینانی سود می‌برند. در سناریوی تداوم ابهام، قیمت نفت نوسانی باقی می‌ماند و تولیدکننده باید برای چند نرخ حمل و چند زمان تحویل برنامه داشته باشد. در سناریوی تشدید اختلال، کمبود ظرفیت حمل می‌تواند حتی در صورت افت نسبی قیمت پایه نفت، بهای تمام‌شده کالاهای وارداتی را بالا نگه دارد. بنابراین مدیر نباید فقط نمودار برنت را رصد کند.

تصمیم اجرایی

مدیر لجستیک یا بازرگانی برای محموله‌های سه ماه آینده باید دو جدول جدا بسازد: قیمت کالای خریداری‌شده و هزینه حمل، بیمه، کارمزد و تأخیر. سپس با فروشندگان درباره اعتبار نرخ حمل و بند تغییر شرایط مذاکره کند. شرکتی که همه افزایش هزینه را به «دلار» نسبت می‌دهد، ممکن است منشأ واقعی کاهش حاشیه سود را تشخیص ندهد. بهترین واکنش به خبر نفتی، بازبینی هزینه کل رساندن کالا تا انبار و نقدینگی مورد نیاز آن است.