فرصت امروز: از دور تازه فشار تحریمی و نفت نزدیک ۹۴ دلار تا نقدینگی بنگاهها، تحریک اقتصاد چین و گرانتر شدن تراشهها
برای شروع هفته، مدیر ایرانی با مجموعهای از متغیرهای بههمپیوسته روبهروست: فشار تازه بر تجارت خارجی ایران، افزایش قیمت نفت، نوسان ارز، بالا رفتن نیاز بنگاهها به سرمایه در گردش و در سوی دیگر، تحولاتی در چین و صنعت فناوری که میتوانند طی ماههای آینده روی قیمت مواد اولیه و تجهیزات اثر بگذارند.
در «تصمیم امروز» قرار نیست همه اخبار ۲۴ ساعت گذشته را مرور کنیم. پنج اتفاقی را انتخاب کردهایم که میتوانند یک تصمیم واقعی در کسبوکار را تغییر دهند.
۱. دور تازه فشار تحریمی؛ دوشنبه ممکن است قواعد بازی روشنتر شود
مهمترین تحول خارجی مرتبط با اقتصاد ایران، اعلام برنامه آمریکا برای تشدید فشارهای اقتصادی علیه ایران است. وزیر خزانهداری آمریکا گفته جزئیات بیشتری از اقدامات موردنظر واشنگتن را روز دوشنبه اعلام خواهد کرد. دولت آمریکا همچنین درباره پیامدهای اقتصادی برای کشورهایی که به تجارت با ایران ادامه دهند هشدار داده است. چین، امارات، ترکیه، عراق، عمان و پاکستان از جمله شرکای مهم تجاری ایران هستند که تحولات جدید میتواند بر نحوه تعامل آنها با ایران اثر بگذارد.
برای مدیر ایرانی، مسئله اصلی امروز تحلیل سیاسی ماجرا نیست. سؤال کاربردیتر این است:
اگر محدودیت جدیدی روی بانک، شرکت حملونقل، بیمهگر، واسطه مالی یا شریک خارجی شما اعمال شود، کسبوکارتان چه جایگزینی دارد؟
ریسک برای همه شرکتها یکسان نیست. صادرکنندهای که به چند بازار مختلف دسترسی دارد، وضعیت متفاوتی با شرکتی دارد که تقریباً تمام دریافتهای خارجیاش از یک کشور یا یک بانک عبور میکند. همین مسئله درباره واردکنندگان نیز صادق است.
چه کسانی باید بیشتر مراقب باشند؟
صادرکنندگان، واردکنندگان، شرکتهای حملونقل بینالمللی، پیمانکاران فعال در عراق و منطقه، شرکتهایی که مواد اولیه خارجی میخرند و کسبوکارهایی که دریافت یا پرداخت ارزی دارند.
تصمیم پیشنهادی شنبه
منتظر اعلام دوشنبه نمانید.
فهرستی از مهمترین وابستگیهای خارجی شرکت تهیه کنید:
بانک، کشور، مشتری، تأمینکننده، شرکت حمل و مسیر پرداخت.
برای هرکدام مشخص کنید اگر دسترسی به آن برای چند هفته مختل شود، گزینه جایگزین قانونی و عملی شما چیست.
اگر برای یکی از اجزای حیاتی فقط یک گزینه دارید، آن نقطه همین حالا یک آسیبپذیری جدی در کسبوکار شماست.
۲. نفت نزدیک ۹۴ دلار؛ قیمت فروش بلندمدت را با هزینه امروز نبندید
نفت برنت پنجشنبه ۲.۴ درصد افزایش یافت و در ۹۳ دلار و ۷۸ سنت بسته شد؛ بالاترین سطح نزدیک به یک ماه گذشته. نفت آمریکا نیز به ۸۷ دلار و ۸۳ سنت رسید. بازار نفت به تشدید فشارهای سیاسی و اقتصادی مرتبط با ایران و ادامه اختلال در جریان انرژی خاورمیانه واکنش نشان داده است.
این خبر برای ایران یک نکته ظریف دارد.
افزایش نفت الزاماً برای همه کسبوکارهای ایرانی خبر مثبت یا منفی یکسانی نیست. آنچه برای مدیر بنگاه مهم است، اثر دوم و سوم افزایش انرژی است:
کرایه حمل،
محصولات پتروشیمی،
پلاستیک،
روغنهای صنعتی،
مواد شیمیایی،
هزینه حمل دریایی،
بیمه محموله
و حتی قیمت برخی کالاهای وارداتی.
اگر بازار نفت برای چند هفته در محدودههای بالا بماند، بخشی از این افزایش هزینه با وقفه به زنجیره تأمین منتقل خواهد شد.
یک خطای خطرناک
فرض کنید امروز یک قرارداد فروش سهماهه میبندید.
اگر قیمت فروش را ثابت کنید اما مواد اولیه، حمل یا بستهبندی شما شناور باشد، در واقع بخش بزرگی از ریسک مشتری را به ترازنامه خودتان منتقل کردهاید.
تصمیم پیشنهادی شنبه
قراردادهای فروش یک تا سهماهه را مرور کنید.
اگر بیش از ۲۰ درصد بهای تمامشده محصول شما به انرژی، حمل یا مواد اولیه وارداتی وابسته است، یکی از این سه راه را بررسی کنید:
اعتبار زمانی کوتاهتر برای قیمت، بند تعدیل قیمت یا حاشیه اطمینان بیشتر.
هدف، افزایش بیدلیل قیمت نیست؛ هدف این است که یک قرارداد سودده امروز، دو ماه دیگر زیانده نشود.
۳. دلار فقط مسئله قیمت نیست؛ مسئله اصلی این هفته «سرمایه در گردش» است
معاملات جمعه به دلیل تعطیلی بازار عمق معمول روز کاری را ندارد، اما رهگیرهای بازار آزاد نرخهایی در حوالی ۱۹۰ هزار تومان و بالاتر ثبت کردهاند و اختلاف میان منابع نیز وجود دارد؛ بنابراین برای تصمیم عملیاتی شنبه بهتر است به جای یک عدد لحظهای، روی دامنه نوسان تمرکز شود.
اما خبر مهمتر در صحبتهای اخیر رئیس کل بانک مرکزی پنهان شده است.
عبدالناصر همتی گفته با تعدیل نرخ ارز، نیاز واحدهای تولیدی به نقدینگی بهشدت افزایش پیدا کرده است. طبق ارقام اعلامشده از سوی او، بانکها در پنج ماه نخست سال حدود چهار هزار همت تسهیلات پرداخت کردهاند و حدود ۷۲ تا ۷۳ درصد آن به کسبوکارها و تأمین سرمایه در گردش اختصاص یافته است.
این نکته برای مدیر بسیار مهمتر از پیشبینی قیمت فردای دلار است.
فرض کنید ماده اولیهای که قبلاً یک میلیارد تومان برای خرید آن لازم بود حالا ۱.۳ میلیارد تومان هزینه دارد.
حتی اگر حاشیه سود درصدی شما تغییر نکرده باشد، باید ۳۰۰ میلیون تومان نقدینگی بیشتری برای انجام همان حجم فعالیت قبلی فراهم کنید.
اینجاست که یک شرکت ظاهراً سودده میتواند دچار بحران نقدینگی شود.
مدیر شنبه چه چیزی را بررسی کند؟
نه فقط حاشیه سود؛ بلکه چرخه تبدیل وجه نقد را.
از زمانی که پول خرید مواد اولیه را میپردازید تا زمانی که پول فروش به حساب شما برمیگردد چند روز طول میکشد؟
۳۰ روز؟
۶۰ روز؟
۹۰ روز؟
هرچه این دوره طولانیتر شود، افزایش قیمت مواد اولیه فشار بیشتری بر نقدینگی وارد میکند.
تصمیم پیشنهادی شنبه
برای ۱۳ هفته آینده یک جدول جریان نقد تهیه کنید.
در هر هفته فقط سه عدد کافی است:
وجه نقد ورودی، وجه نقد خروجی و موجودی پایان هفته.
اگر در یکی از هفتهها موجودی منفی میشود، همین امروز برای تأمین مالی، کوتاه کردن دوره وصول مطالبات یا کاهش موجودی غیرضروری اقدام کنید.
در اقتصاد تورمی، بسیاری از شرکتها نه به دلیل زیان عملیاتی، بلکه به دلیل کمبود نقدینگی برای ادامه فعالیت گرفتار میشوند.
۴. چین میخواهد مصرف را تحریک کند؛ مواد اولیه را دوباره زیر نظر بگیرید
روز جمعه دولت چین اعلام کرد اقدامات مالی بیشتری برای حمایت از اقتصاد اجرا خواهد کرد. بخشی از هزینههای دولت قرار است بیشتر به خانوارها و مصرف اختصاص پیدا کند و حمایت از وامهای شرکتهای کوچک خصوصی و مصرفکنندگان نیز افزایش یابد. دولت چین در حال واکنش به کند شدن رشد و ضعف تقاضای داخلی است.
این خبر از آن خبرهایی است که در نگاه اول شاید برای مدیر ایرانی دور به نظر برسد؛ اما چین یکی از مهمترین بازیگران بازار جهانی مواد اولیه و یکی از شرکای اصلی تجاری ایران است.
اگر سیاستهای حمایتی پکن بتواند تقاضا را تقویت کند، اثر آن ممکن است در بازارهایی مانند:
فلزات،
محصولات پتروشیمی،
مواد معدنی،
ماشینآلات
و برخی کالاهای صنعتی
دیده شود.
البته هنوز برای نتیجهگیری قطعی زود است. دولت چین جزئیات همه اقدامات تازه را منتشر نکرده و موفقیت بستههای حمایتی به واکنش خانوارها و شرکتها بستگی خواهد داشت.
چه کسانی این خبر را جدیتر بگیرند؟
صادرکنندگان پتروشیمی، فولاد، مس و مواد معدنی؛ همچنین واردکنندگانی که قطعات، ماشینآلات یا مواد اولیه خود را از چین تهیه میکنند.
تصمیم پیشنهادی شنبه
اگر در ۳۰ تا ۶۰ روز آینده خرید قابل توجهی از چین دارید، استعلام قیمت جدید بگیرید.
نه برای اینکه فوراً موجودی را افزایش دهید؛ بلکه برای اینکه متوجه شوید آیا فروشندگان چینی در حال تغییر قیمت یا زمان تحویل هستند یا خیر.
برای صادرکنندگان نیز سفارشها و درخواست قیمت مشتریان چینی میتواند یکی از نخستین نشانههای تغییر تقاضا باشد.
در «تصمیم امروز» عجله برای خرید را توصیه نمیکنیم؛ اندازهگیری زودهنگام تغییر بازار را توصیه میکنیم.
۵. AI دارد سختافزار را گران میکند؛ خرید تجهیزات فناوری را مثل گذشته برنامهریزی نکنید
موج هوش مصنوعی فقط بازار نرمافزار را تغییر نمیدهد؛ در حال تغییر اقتصاد سختافزار هم هست.
سامسونگ قیمت برخی خدمات پیشرفته تولید تراشه خود را برای سفارشهای جدید تا ۱۵ درصد افزایش داده است. علت اصلی، افزایش تقاضا برای تراشههای مرتبط با هوش مصنوعی و محدود شدن ظرفیت تولید عنوان شده است. برخی خطوط تولید پیشرفته سامسونگ نیز با ظرفیت کامل فعالیت میکنند.
همزمان دادههای تازه ژاپن نشان میدهد سفارشهای کارخانهای در ماه اوت با سریعترین سرعت از سال ۲۰۱۸ افزایش یافته و شرکتها بخشی از این رشد را ناشی از تقاضای صنایع نیمهرسانا و AI میدانند. زمان تحویل برخی تأمینکنندگان نیز طولانیتر شده است.
این مسئله برای ایران چه اهمیتی دارد؟
بسیاری از شرکتهای ایرانی مستقیماً تراشه نمیخرند؛ اما محصولاتی میخرند که تراشه بخش مهمی از قیمت آنهاست:
سرور،
تجهیزات شبکه،
کامپیوتر،
کنترلرهای صنعتی،
تجهیزات اتوماسیون،
تجهیزات مخابراتی،
دوربین،
برخی تجهیزات پزشکی
و قطعات الکترونیکی خودرو.
بنابراین فشار قیمت و محدودیت ظرفیت در بالادست زنجیره ممکن است چند ماه بعد در قیمت و زمان تحویل تجهیزات پاییندست دیده شود.
تصمیم پیشنهادی شنبه
واحد IT یا تدارکات شرکت فهرست تجهیزاتی را که تا پایان سال باید تعویض یا خریداری شوند، تهیه کند.
اقلام را به دو گروه تقسیم کنید:
حیاتی و قابل تعویق.
برای تجهیزات حیاتی همین حالا قیمت و زمان تحویل بگیرید.
این توصیه به معنای انبار کردن هیجانی تجهیزات نیست. برعکس؛ هدف این است که شرکت در ماههای آینده ناگهان متوجه نشود تجهیز حیاتی که قرار بوده سه هفتهای تحویل شود، اکنون سه ماه زمان میبرد.
جمعبندی تصمیم امروز
اگر فقط سه دقیقه برای خواندن این گزارش زمان دارید، پیام شنبه این است:
۱. قبل از اعلام جزئیات فشارهای جدید آمریکا، وابستگیهای خارجی شرکت را مشخص کنید.
۲. افزایش قیمت نفت و ارز را فقط مسئله «قیمت» نبینید؛ اثر آنها بر سرمایه در گردش و قراردادهای فروش را محاسبه کنید.
۳. در خرید مواد اولیه چینی و تجهیزات فناوری، قیمت و زمان تحویل را دوباره استعلام بگیرید؛ بازارهای جهانی در حال تغییرند.
خبر زمانی برای یک مدیر ارزش پیدا میکند که بتواند یک تصمیم را بهتر کند.
هدف «تصمیم امروز» نیز همین است:
خبر کمتر، تصمیم بهتر.