نفت گران شد؛ بازارها یکسان نلرزیدند

خبر چه بود؟

قیمت نفت برنت در پایان معاملات جمعه ۱۶ اکتبر به ۱۰۹ دلار و ۸۶ سنت در هر بشکه رسید؛ سطحی که بالاترین قیمت از ماه مه گزارش شده است. در معاملات روز یکشنبه، بازارهای سهام منطقه واکنش یکسانی نشان ندادند: شاخص اصلی عربستان افزایش یافت، در حالی که بازار قطر و مصر با فشار فروش روبه‌رو شدند. این تفاوت واکنش یادآور آن است که افزایش قیمت نفت الزاماً برای تمام اقتصادهای منطقه خبر مثبتی نیست.

علت و اثر اقتصادی

افزایش بهای نفت می‌تواند درآمد اسمی کشورهای صادرکننده را تقویت کند، اما هم‌زمان هزینه سوخت، حمل‌ونقل، تولید برق و واردات کالا را در سایر اقتصادها بالا می‌برد. حتی در کشورهای صادرکننده نیز اثر نهایی به میزان تولید قابل فروش، هزینه انتقال، دسترسی به بازار و وضعیت زیرساخت وابسته است. نگرانی درباره امنیت عرضه و مسیرهای جابه‌جایی انرژی می‌تواند قیمت را افزایش دهد، در حالی که شرکت‌ها برای استفاده از همان قیمت بالاتر با محدودیت لجستیکی مواجه باشند.

اثر بر اقتصاد ایران

برای ایران باید میان قیمت جهانی نفت و درآمد قابل تحقق صادراتی تفاوت گذاشت. افزایش قیمت مرجع ممکن است از نظر نظری ارزش محموله را بالا ببرد، اما هزینه حمل، بیمه، محدودیت دسترسی به خریدار و روش‌های تسویه تعیین می‌کنند چه میزان از ارزش معامله واقعاً حاصل شود. از سوی دیگر، گرانی انرژی در سطح جهان می‌تواند هزینه واردات برخی کالاها و خدمات حمل را افزایش دهد. در نتیجه، اثر افزایش قیمت نفت بر اقتصاد ایران یک‌طرفه نیست.

اثر بر کسب‌وکار ایرانی

بنگاه‌های وابسته به حمل‌ونقل و محصولات انرژی‌بر باید تغییر هزینه‌ها را زودتر از انعقاد قرارداد جدید در نظر بگیرند. برای صنایع شیمیایی، پلاستیک، بسته‌بندی و حمل کالا، هزینه انرژی یا مواد اولیه ممکن است با تأخیر در قیمت خرید منعکس شود.

ریسک، فرصت و اقدام

ریسک اصلی: تنظیم قیمت فروش بر مبنای هزینه‌های گذشته و نادیده گرفتن افزایش احتمالی هزینه جایگزینی موجودی است.

فرصت احتمالی: شرکت‌هایی که مصرف انرژی و هزینه حمل را به‌دقت اندازه‌گیری می‌کنند، ممکن است با بهینه‌سازی عملیات، مزیت نسبی به دست آورند.

اقدام: برای سفارش‌های جدید، سود معامله را در سه سناریوی هزینه انرژی و حمل محاسبه کنید. اگر حاشیه سود در سناریوی فشار هزینه از حداقل قابل قبول شرکت پایین‌تر می‌رود، شرایط قرارداد و اعتبار قیمت باید پیش از امضا بازنگری شود.

جمع‌بندی: قیمت بالاتر نفت برای بعضی بخش‌ها درآمد است و برای بخش‌های دیگر هزینه؛ تصمیم درست به جایگاه بنگاه در زنجیره انرژی بستگی دارد.