کاهش پیش‌بینی‌شده عرضه LNG و تغییر محاسبات تأمین انرژی
تنگنای جهانی گاز مایع؛ اثر بر رقابت صنعتی و انرژی ایران
مرور جهانی امنیت گاز در سال ۲۰۲۶ که از سوی آژانس بین‌المللی انرژی منتشر شده، تصویری از اختلال شدید عرضه گاز طبیعی مایع در بازارهای بین‌المللی ارائه می‌کند. در این برآورد، عرضه جهانی LNG در سال ۲۰۲۶ نسبت به سال قبل حدود سه درصد کاهش می‌یابد؛ پیش‌بینی‌ای که به فرض تداوم اختلال در مسیرهای منطقه‌ای وابسته است و لزوماً سرنوشت قطعی بازار نیست. برای اقتصاد ایران، موضوع فراتر از رقم تجارت گاز مایع است: تغییر قیمت و دسترسی به انرژی در بازارهای آسیا و اروپا می‌تواند بر رقابت صنایع انرژی‌بر، هزینه حمل و سیاست‌های ذخیره‌سازی اثر بگذارد.
چرا کاهش عرضه جهانی مهم است؟
گاز طبیعی مایع به خریداران اجازه می‌دهد بخشی از نیازشان را از مسیر کشتی و از عرضه‌کنندگان مختلف تأمین کنند. وقتی یکی از مسیرهای مهم صادراتی با اختلال روبه‌رو می‌شود، خریداران برای محموله‌های جایگزین رقابت می‌کنند و ممکن است قیمت تحویل، بیمه و حمل تغییر کند. این تغییر در کشورهایی که تولید برق و گرمایش صنعتی به واردات گاز وابسته است، مستقیم‌تر دیده می‌شود. اما در کشوری مانند ایران نیز اثر غیرمستقیم از طریق قیمت محصولات صنعتی، امکان صادرات و رقابت منطقه‌ای ظاهر خواهد شد.
اثر بر مزیت صنایع ایران
مزیت نسبی انرژی ارزان تنها زمانی به مزیت پایدار تبدیل می‌شود که عرضه قابل اطمینان باشد. اگر کارخانه در فصل سرد نتواند روی گاز مورد نیاز حساب کند، ممکن است مزیت قیمت اسمی انرژی با هزینه توقف خط یا سوخت جایگزین از بین برود. در مقابل، رقبای خارجی نیز ممکن است با افزایش هزینه انرژی مواجه شوند و قیمت محصولاتشان تغییر کند. بنابراین مقایسه رقابت‌پذیری باید با «هزینه واقعی تولید قابل تحویل» انجام شود، نه نرخ اسمی یک مترمکعب گاز. تفاوت میان کارخانه دارای برنامه مدیریت انرژی و کارخانه وابسته به شرایط روزانه می‌تواند در حاشیه سود نهایی چشمگیر باشد.
سه اقدام قابل انجام
نخست، بنگاه‌های انرژی‌بر باید نیاز حداقلی تولید در ماه‌های پرمصرف را برآورد و برای آن برنامه سوخت، نگهداری و زمان‌بندی سفارش تهیه کنند. دوم، شرکت‌های بازرگانی بهتر است هزینه انرژی و حمل را در قراردادهای بلندمدت با سازوکار تعدیل معقول لحاظ کنند تا یک شوک بیرونی همه حاشیه سود را از بین نبرد. سوم، سیاست‌گذار باید تقویم محدودیت‌های صنعتی را تا حد امکان زودهنگام و قابل پیش‌بینی اعلام کند؛ اطلاع‌رسانی دیرهنگام، هزینه‌ای واقعی به زنجیره تأمین اضافه می‌کند.
برداشت نهایی
پیش‌بینی کاهش عرضه LNG یک هشدار برای برنامه‌ریزی است، نه مجوز اعلام کمبود قطعی در تمام کشورها. بازار جهانی می‌تواند با افزایش تولید در مناطق دیگر، کاهش مصرف یا تغییر مسیر تجارت بخشی از شوک را جذب کند. بااین‌حال تجربه نشان می‌دهد امنیت انرژی تنها با ظرفیت تولید سنجیده نمی‌شود؛ زیرساخت انتقال، انعطاف قرارداد، موجودی و توان مدیریت مصرف نیز تعیین‌کننده‌اند. برای مدیر ایرانی، خبر جهانی گاز باید به بازنگری برنامه زمستان، محاسبه هزینه واقعی توقف و سنجش رقابت‌پذیری هر محصول منجر شود.
نظرات کاربران
در حال حاضر امکان ثبت دیدگاه در این بخش فعال نیست.