رقابت جهانی هوش مصنوعی به یک گلوگاه تازه رسیده است: ممکن است شرکت GPU داشته باشد، دیتاسنتر هم ساخته شود، اما برق کافی برای روشن‌کردن آن وجود نداشته باشد.
مورگان استنلی امروز برآورد کرده توسعه‌دهندگان دیتاسنتر آمریکا تا سال ۲۰۲۸ با ۳۴ درصد کسری خالص برق، معادل حدود ۳۲ گیگاوات مواجه خواهند شد؛ حتی پس از لحاظ‌کردن راهکارهایی مانند تولید برق در محل و Fuel Cell.
رشد شدید GenAI میلیاردها دلار سرمایه‌گذاری در دیتاسنتر ایجاد کرده است، اما نیاز همزمان به برق، شبکه، ترانسفورماتور، نیروی کار و مجوز اکنون سرعت استقرار ظرفیت پردازشی را محدود می‌کند. مورگان استنلی معتقد است خود Nvidia و Broadcom فعلاً از این مشکل آسیب کمتری می‌بینند، اما اگر دیتاسنترها نتوانند تراشه‌های خریداری‌شده را نصب کنند، سفارش حافظه، تجهیزات Optical، Power Management و تراشه‌های جانبی ممکن است عقب بیفتد یا لغو شود.
این خبر یک درس مهم برای مدیر ایرانی دارد: پروژه AI دیگر فقط یک پروژه IT نیست. وقتی استفاده از مدل‌ها از آزمایش محدود به عملیات اصلی شرکت منتقل شود، برق، سرمایش، ظرفیت شبکه و زیرساخت فیزیکی بخشی از اقتصاد پروژه می‌شوند.
برای ایران این مسئله حتی ملموس‌تر است. پروژه‌ای که بر خرید GPU یا ساخت دیتاسنتر تمرکز کند ولی محدودیت برق پایدار، UPS، ژنراتور، سرمایش و هزینه انرژی را حل نکرده باشد، ممکن است سخت‌افزار گران‌قیمت داشته باشد اما نتواند از آن با ظرفیت اقتصادی استفاده کند.
این موضوع درباره شرکت‌هایی که از Cloud خارجی استفاده می‌کنند نیز صادق است. کمبود برق در بازارهای بزرگ می‌تواند قیمت ظرفیت ابری و زمان تحویل زیرساخت را تحت فشار بگذارد.
اقدام امروز: قبل از هر خرید بزرگ GPU، هزینه هر ساعت پردازش را با برق + سرمایش + ظرفیت پشتیبان + نرخ واقعی استفاده محاسبه کنید. اگر استفاده مستمر ندارید، ظرفیت ابری یا اجاره‌ای را با مالکیت کامل سخت‌افزار مقایسه کنید.