نفت ۱۱۰ دلاری، درآمد نامطمئن

چه اتفاقی افتاد؟

قیمت نفت برنت در معاملات چهارشنبه ۲۹ مهر تحت تأثیر تداوم نگرانی‌های ژئوپلیتیکی و افت ذخایر نفت خام آمریکا، بار دیگر به محدوده ۱۱۰ دلار در هر بشکه رسید. بازار نفت هم‌زمان به نشانه‌های مذاکرات دیپلماتیک، وضعیت عبور نفتکش‌ها و احتمال اختلال در زیرساخت‌های انرژی واکنش نشان می‌دهد.

افزایش قیمت در چنین شرایطی لزوماً از رشد واقعی تقاضای جهانی ناشی نمی‌شود. بخشی از آن می‌تواند بازتاب ریسکی باشد که معامله‌گران برای اختلال احتمالی عرضه در قیمت لحاظ می‌کنند.

اثر اقتصادی بر ایران

برای کشوری که توان صادرات و دسترسی به درآمد ارزی با محدودیت روبه‌رو است، بالا رفتن قیمت جهانی تنها بخشی از مسئله محسوب می‌شود. منفعت اقتصادی زمانی ایجاد می‌شود که امکان فروش، حمل محموله و وصول وجه وجود داشته باشد.

در مقابل، افزایش قیمت جهانی سوخت و انرژی می‌تواند هزینه تجارت و واردات برخی کالاها را بالا ببرد. در نتیجه، اثر مثبت بالقوه قیمت نفت بر درآمد ارزی ممکن است با افزایش هزینه‌های عملیاتی بخش خصوصی همراه شود.

اثر بر کسب‌وکار ایرانی

صنایع حمل‌ونقل‌محور، واردکنندگان مواد اولیه و شرکت‌هایی که قراردادهای فروش با قیمت ثابت دارند، باید این تغییر را جدی بگیرند.

برای مثال، شرکتی که سفارش صادراتی با حاشیه سود محدود پذیرفته، ممکن است با افزایش هزینه حمل و بیمه، بخشی از سود پیش‌بینی‌شده خود را از دست بدهد.

تولیدکنندگان داخلی نیز باید ریسک افزایش قیمت نهاده‌های وارداتی را در برنامه خرید لحاظ کنند؛ به‌ویژه زمانی که فاصله سفارش تا تحویل طولانی است.

ریسک، فرصت و اقدام

ریسک اصلی، افزایش هم‌زمان هزینه تولید و کاهش قابلیت پیش‌بینی تأمین است. فرصت احتمالی برای برخی شرکت‌ها، جایگزینی محصول وارداتی با تولید داخلی رقابت‌پذیر یا ارائه خدمات لجستیکی متناسب با شرایط جدید خواهد بود.

مدیران باید قیمت نفت را به‌عنوان یک متغیر هشدار در مدل هزینه خود ثبت کنند، نه صرفاً یک خبر بازار جهانی.

اقدام پیشنهادی: قراردادهای خرید و فروش دارای دوره تحویل طولانی را از نظر امکان بازنگری هزینه حمل و بیمه بررسی کنید. همچنین برای نهاده‌های حساس، دست‌کم یک تأمین‌کننده جایگزین شناسایی شود.