بحران انرژی اروپا امروز از سطح آمار و شاخص به تعطیلی واقعی کارخانه رسید. شرکت Ineos اعلام کرده فعالیت سه کارخانه شیمیایی خود در هال بریتانیا را متوقف میکند؛ دلیل اصلی، هزینه بالای گاز و کاهش توان رقابت تولید اروپایی با آمریکا و چین است.
رویترز گزارش داده این سه واحد نزدیک ۴ هزار نفر نیروی کار دارند و موادی تولید میکنند که در دارو، پوشاک، مواد آرایشی، شوینده، مصالح ساختمانی و صنایع دیگر استفاده میشود. Ineos میگوید قیمت گاز اروپا اکنون حدود ۱۲ برابر آمریکا و ۸ برابر چین است. قیمت قرارداد ماه آینده گاز بریتانیا حدود ۲۳.۵۱ دلار به ازای هر MMBtu بوده، در حالی که معیار Henry Hub آمریکا حدود ۲.۸۴ دلار است.
این اختلاف هزینه میتواند نقشه صنعت شیمیایی جهان را تغییر دهد. وقتی تولید یک ماده پایه در اروپا دیگر اقتصادی نباشد، مصرفکننده اروپایی ناچار میشود بخشی از نیاز خود را از مناطق دیگر تأمین کند یا قیمت بالاتری بپردازد. در نتیجه مزیت کشورهایی که به انرژی و خوراک ارزانتر دسترسی دارند افزایش پیدا میکند.
برای صنایع پتروشیمی و شیمیایی ایران، از نظر اقتصادی این یک فرصت بالقوه است؛ اما فرصت فقط در صورتی قابل استفاده است که محدودیتهای حمل، پرداخت، استاندارد، کیفیت و دسترسی به بازار اجازه دهند. همچنین ممکن است بخشی از تولید ارزان آمریکا، چین یا خاورمیانه که جای کارخانههای اروپایی را میگیرد، وارد بازارهای منطقهای شود و رقابت برای تولیدکننده ایرانی را شدیدتر کند.
نکته مدیریتی مهم این است که «هزینه انرژی» بار دیگر به یکی از اصلیترین عوامل مزیت رقابتی صنعت تبدیل شده است. شرکتی که انرژی سهم مهمی از قیمت تمامشدهاش دارد باید مزیت خود را نسبت به رقبای اروپا، چین و منطقه بهصورت عددی محاسبه کند.
اقدام امروز: تولیدکنندگان پتروشیمی، مواد شیمیایی و صنایع انرژیبر یک جدول Benchmark تهیه کنند: هزینه انرژی، خوراک، حمل و قیمت تمامشده خود در برابر اروپا، چین و خلیج فارس. فرصت صادرات باید از همین مقایسه استخراج شود، نه صرفاً از قیمت جهانی محصول.