تجارت جهانی هنوز کاغذی است؛ فرصت پنهان برای صادرکنندگان و واردکنندگان ایرانی

با وجود همه شعارها درباره تحول دیجیتال، بخش بزرگی از تجارت جهانی هنوز به اسناد کاغذی، امضاهای دستی، بارنامه‌های فیزیکی و رفت‌وآمد میان صادرکننده، بانک، گمرک، شرکت حمل و خریدار وابسته است. این مسئله برای ایران اهمیت زیادی دارد، چون هر روز تأخیر در اسناد، یعنی خواب سرمایه، افزایش هزینه انبارداری، ریسک اختلاف قراردادی و کند شدن جریان نقدینگی.

به نوشته فایننشال تایمز، با وجود پیشرفت‌هایی مانند پذیرش بیشتر بارنامه الکترونیکی و چارچوب‌های حقوقی انتقال اسناد دیجیتال، تجارت جهانی همچنان به میلیاردها سند کاغذی وابسته است. در این تحلیل تأکید شده که تحول واقعی تجارت دیجیتال فقط با ابزارهای جدید رخ نمی‌دهد؛ همان‌طور که کانتینر استاندارد حمل‌ونقل فیزیکی را متحول کرد، تجارت دیجیتال هم به استاندارد مشترک داده نیاز دارد.

اثر بر ایران چیست؟
برای ایران، که تجارت خارجی آن همین حالا هم با محدودیت بانکی، تحریم، ریسک حمل و پیچیدگی‌های گمرکی روبه‌روست، کندی اسناد می‌تواند هزینه را چند برابر کند. صادرکننده ایرانی اگر مدارک حمل، فاکتور، گواهی مبدأ، بیمه، استاندارد و مکاتبات بانکی را دقیق و دیجیتال مدیریت نکند، ممکن است در تسویه، ترخیص یا تحویل کالا دچار تأخیر شود.

کدام کسب‌وکارها باید مراقب باشند؟
صادرکنندگان محصولات پتروشیمی، کشاورزی، معدنی و صنعتی، واردکنندگان مواد اولیه، شرکت‌های بازرگانی، فورواردرها، ترخیص‌کاران، شرکت‌های حمل‌ونقل، تولیدکنندگانی که سفارش خارجی دارند و کسب‌وکارهایی که با اسناد بانکی و گمرکی زیاد سروکار دارند.

چه کسانی ممکن است منتفع شوند؟
شرکت‌هایی که از همین حالا مدیریت اسناد، آرشیو دیجیتال، پیگیری آنلاین سفارش، کنترل نسخه قراردادها و هماهنگی با فورواردر و ترخیص‌کار را سیستماتیک کنند. همچنین شرکت‌های نرم‌افزاری ایرانی که راهکارهای مدیریت اسناد تجاری، لجستیک و گمرک ارائه می‌دهند، می‌توانند از این نیاز بازار استفاده کنند.

مدیر ایرانی امروز چه کاری انجام دهد؟
فرایند اسناد تجارت خارجی شرکت را نقشه‌برداری کند: چه سندی کجا تولید می‌شود، چه کسی تأیید می‌کند، نسخه نهایی کجاست و چه چیزی باعث تأخیر می‌شود. حتی بدون سیستم پیچیده، یک داشبورد ساده برای وضعیت اسناد، تاریخ ارسال، تاریخ تأیید و مسئول هر مرحله می‌تواند هزینه تأخیر را کم کند.

جمع‌بندی فرصت امروز:
خبر تجارت کاغذی جهان یعنی «دیجیتالی‌سازی اسناد هنوز یک مزیت رقابتی است». صادرکننده و واردکننده ایرانی اگر اسناد خود را دقیق‌تر، سریع‌تر و قابل پیگیری‌تر مدیریت کند، در بازاری پرریسک چند قدم جلوتر خواهد بود.