از آغاز دور هفتم مذاکرات وین تاکنون، دلار با کف قیمتی ۲۵هزارتومان و سقف قیمتی ۲۸هزارتومان در نوسان بوده و حالا پرسش آن است که قیمت دلار پس از توافق به کجا می رسد؟
به گزارش فرصت امروز به نقل از خبرگزاری ایمنا، اگرچه با توجه به شرایط اقتصادی ایران و روند افسارگسیخته تورم، بارها تأکید شده است که با احیای «برجام» نباید توقع تحولات بازارها را در کوتاه مدت داشت اما به هرحال هر بازار، مسیر خود را پیدا خواهد کرد. یکی از مهم ترین این حوزه ها، بازار ارز است که قیمت آن در طول یک سال گذشته نوسان زیادی را پشت سر گذاشته است.
تاکنون عده ای بر این باورند که به نتیجه رسیدن مذاکرات وین سبب می شود قیمت دلار به شدت نزول کند و حتی عددهای کمتر تا ۲۰ هزار تومان را تجربه کند؛ این چنین که با اعلام خبر قطعی توافق، قیمت این ارز سقوط می کند؛ زیرا به غیر از ورود دلارهای خانگی به بازار، افزایش فروش نفت و آزادسازی منابع بلوکه شده ارزی ایران در کشورهای دیگر، تزریق ارز به اقتصاد را افزایش می دهد و دلار ارزان می شود. این گروه معتقدند که نقش اخبار سیاسی در تعیین قیمت دلار بیشتر از عوامل اقتصادی است.
در مقابل، بسیاری از کارشناسان این نظر را غیرمنطقی می دانند. اینکه رفع تحریم ها و ورود ارز به کشور چه تأثیری بر بهبود اوضاع اقتصادی و برون رفت از وضعیت رکود و تورم خواهد داشت، بسته به سیاست هایی است که دولت در تخصیص منابع ارزی اتخاذ خواهد کرد. اگرچه با ورود ارز به کشور، قیمت دلار هم تغییراتی می کند اما این نکته هم قابل توجه است که ارز پیش از اینکه وابسته به نتیجه مذاکرات باشد، تحت تأثیر روندهای کلی اقتصاد ایران قرار دارد.
عوامل دیگری نظیر تورم، توان مدیریت ارزی دولت، توان ذخایر ارزی، حجم تجارت خارجی و فشار صادرکنندگان حکومتی، رفتار اخلال گرایانه کاسبان تحریم و دلالان ارز و انتظارات آینده در نوسانات قیمت دلار مؤثر است.
این در حالی است که بیشتر این عوامل روند افزایشی قیمت دلار را پشتیبانی می کنند و در کنار این موارد، دولت نیز تمایلی به کاهش قیمت دلار به پایین تر از ۲۳ هزار تومان ندارد. زیرا بسیاری از هزینه های خود را از بالا بودن قیمت دلار تأمین می کند؛ به علاوه صنایع بزرگ هم از کاهش نرخ دلار متضرر خواهند شد.
آینده دلار چگونه پیش بینی می شود؟
اکنون موضوع قابل تأمل آن است که کدام یک از این پیش بینی ها به واقعیت نزدیک تر است و کدام عامل بر کاهش یا افزایش قیمت دلار بیشتر اثر می گذارد؛ اخبار سیاسی مذاکرات یا فاکتورهای اقتصادی؟
موضوعی که فعلاً به نظرات مسئولان اقتصادی و کارشناسان بازمی گردد که هرکدام چه احتمالی را برای آینده نرخ ارز پیش بینی می کنند.
واقعیت آن است با تحقق برجام و آزاد شدن پول های بلوکه شده، دو نوع رویکرد شکل خواهد گرفت؛ نخست برخوردی احساسی که همان تزریق فراوان ارز به بازار در راستای بهبود شرایط و افت قیمت ها است که این اقدام کوتاه مدت و موقتی خواهد بود.
رویکرد دیگر، تصمیمات کارشناسانه و منطقی تر در جهت تزریق ارز به طور کنترل شده است؛ به طوری که ارز موجود برای ترمیم زیرساخت ها اقتصادی خرج شود و البته این اقدام پیامدهایی بلندمدتی را در بر خواهد داشت.
محسن رضایی، معاون اقتصادی رئیس جمهور معتقد است: چنان چه مذاکرات محقق شود، می توان انتظار داشت قیمت ارز شیب نزولی را طی کند.
موسی احمدی، تحلیلگر بازارهای مالی در این باره می گوید: در صورت انتشار اخبار امیدوارکننده از مذاکرات هسته ای و رفع تحریم ها، می توان شاهد اثر روانی آن در بازه کوتاه مدت در بازارهایی مانند ارز بود.
فردین آقابزرگی، کارشناس بازارهای مالی معتقد است: حجم نقدینگی و خلق پول در اقتصاد ایران بالا است. بدنه دولت بزرگ بوده و تمام منابع ارزی دولت صرف هزینه های جاری می شود. در نتیجه هر چه قدر که منابع ارزی داشته باشیم، صرف هزینه های دولت می شود.
این کارشناس اقتصادی می گوید: احتمالاً دولت سعی می کند با ارزپاشی یا شوک های ناشی از تصمیمات سیاسی، نرخ ارز را در یک مقطع کوتاه سرکوب کند اما روند اقتصاد ایران به گونه ای است که قیمت ارز یک روند آهسته و پیوسته افزایشی دارد.
کمیل طیبی، استاد اقتصاد دانشگاه در گفت وگو با ایمنا اظهار می کند: فعلاً ارز با تغییرات ملایمی همراه شده؛ زیرا انتظارات مثبتی نسبت به تحقق مذاکرات وین ایجاد شده است.
وی ادامه می دهد: خوشبینی نسبت به شرایط و افزایش صادرات نفت، قیمت ارز را در این مرحله نگه داشته است و پس از تحقق مذاکرات بر قیمتی خواهد ماند که اکنون در آن مقاومت نشان می دهد.
این اقتصاددان تصریح می کند: به نظر می رسد کانال ۲۵ تا ۲۶ هزار تومان قیمت ثابت ارز پس از احیای احتمالی برجام باشد.
به گفته طیبی، اقتصاد کشور با تورم بالا و دورقمی بین ۴۰ تا ۵۰ درصد همراه است. از طرف دیگر، وقتی این نرخ تورم را داریم، انباشت تورم به وجود می آید و مدام ارزش ریال کاهش پیدا می کند و به دنبال آن، ریال هم قدرت خریدش را در مقابل سایر ارزها، به ویژه ارزهای قوی از دست می دهد و انتظار مبنی بر کاهش نرخ ارز محقق نمی شود.
وی اضافه می کند: بنابراین نرخ کمتر از ۲۵ هزار تومان با واقعیات اقتصادی ما هم خوانی ندارد؛ جدا از آنکه صنایع و مراکز اقتصادی هزینه های خود را بر اساس ارز ۲۵ هزار تومانی جمع بندی کرده اند و در غیر این صورت با مشکل مواجه می شوند.
امیر هرتمنی، اقتصاددان و استاد دانشگاه نیز در گفت وگو با ایمنا می گوید: در صورت تحقق برجام و رویکرد مسئولان مربوطه، قیمت دلار می تواند تا کمتر از ۲۰ هزار تومان هم کاهش یابد.
وی اظهار می کند: انجام این دور از مذاکرات وین مسئله ای است که تأثیرات آن در دوره های گذشته خود را نشان داده بود. در حال حاضر تقریباً بازارها در کف قیمتی خود قرار گرفته اند؛ زیرا کمتر از این هم با توجه به هزینه های تولید، گویا ناممکن است.
این استاد اقتصاد، اظهار می کند: البته موضوع ارز متفاوت است؛ زیرا در وهله نخست، قیمت آن به تصمیمات دولتمردان وابسته است و پس از آن به عرضه و تقاضا و شرایط مذاکرات بازمی گردد. هر نوع اتفاق مثبت یا منفی سیاسی و اقتصادی قطعاً در شرایط اقتصادی کشور تأثیرگذار است.
هرتمنی تصریح می کند: هر چند رفع تحریم ها موجب تسهیل در روند تولید و صادرات می شود اما با در نظر گرفتن شرایط حاکم بر اقتصاد کشور، توجه به این مسئله هم ضروری است که افت غیر کارشناسانه نرخ دلار، باعث آسیب رساندن به صادرات نشود.
وی می گوید: به هر حال در صورت بازگشت برجام، انتظاری که در جامعه ما وجود دارد تثبیت نرخ دلار در یک قیمت قابل قبول و بهبود شرایط دیگر بازارها به تبعیت از دلار است.
بهمن یاوری، کارشناس بازارهای مالی پیش بینی قیمت دلار پس از توافق به ایمنا می گوید: هیچ پیش بینی از تحقق یا شکست مذاکرات نمی توان انجام داد زیرا در هر زمان از سوی یک منبع آگاه، خبری امیدوارکننده یا منفی منتشر می شود اما فعلاً بازار ارز نسبت به این اخبار بی اعتنا شده و روند ثابتی در پیش گرفته است.
وی ادامه می دهد: حال اگر توافق انجام گیرد دلار در یک محدود قیمتی خاصی افت پیدا می کند، اما این سقوط برای چند ماه ادامه خواهد داشت و دوباره در حالت خوش بینانه به کانال ۲۵ هزار بازمی گردد. اگر برجام تحقق نیابد، دلار نه تنها به نرخ قبل از مذاکرات بازمی گردد بلکه روند صعودی هم خواهد یافت.
این کارشناس اظهار می کند: در این حال اکنون همه بازارها بلاتکلیف و منتظر تعیین نتیجه مذاکرات و تعیین نرخ ارز هستند؛ زیرا قیمت هر کالایی مستقیم و یا غیرمستقیم با دلار سنجیده می شود. واضح است که تا نتیجه مذاکرات مشخص نشود تقریباً همه بخش های اقتصادی در رکود باقی خواهد ماند و امید می رود هرچه سریع تر شرایط به ثبات رسد.