چهارشنبه, 22 دی 1395 - 15:30

مردی كه سیاست را به خدمت اقتصاد گرفت

اولویت دادن به منافع ملی، توجه به بهره وری، برنامه محوری، جسارت در تصمیم گیری و ریسك پذیری بالا در مسائل اقتصادی، تامین كمبودها با بلندپروازی و جسارت دادن به مسئولان و برنامه ریزان كشور برای اتخاذ تصمیم در شرایط سخت، مهم ترین محورهایی است كه آیت الله هاشمی رفسنجانی را تبدیل به مردی كرد كه سیاست را به خدمت اقتصاد درآورد.

اواخر پاییز سال 1368، همزمان با پایان جنگ تحمیلی و آغاز بازسازی مناطق جنگی و در شرایطی كه قیمت نفت حدود هشت دلار و زیربناهای انرژی، آب و حمل ونقل، تحقیقات و آموزش و. . . از هم پاشیده بود، سه ماه از ورود آیت الله هاشمی به دولت می گذشت كه با دعوت از مرحوم نوربخش، رئیس كل وقت بانك مركزی اعلام كردند كه كشور برای بازسازی نیازمند حداقل 30میلیارد دلار سرمایه است و به وی برای بررسی چگونگی تامین این منابع طی مدت یك ماه ماموریت دادند.

رئیس كل وقت بانك مركزی نیز پس از بررسی اعلام كرد كه می توانیم این پول را تا دو سال آینده با رفع مسائل بین المللی تامین كنیم به شرط آن كه آقای هاشمی مسائل سیاسی این موضوع را حل كند، این موضوع مورد پذیرش ایشان قرار گرفت و در نهایت طی سال های 69 تا 70 بیش از 30 میلیارد دلار سرمایه وارد كشور و در بخش های برق و انرژی، حمل و نقل، صنایع سنگین و. . . به كار گرفته شد.ایشان هیچ واهمه ای نداشت تا تصمیمات بزرگی برای اصلاح ساختار اقتصادی كشور بگیرد حتی اگر به ضرر خودش تمام شود.

آقای هاشمی قدرت ریسك پذیری بالایی در مسائل اقتصادی داشت به نحوی كه وقتی برخی وزرا از اتخاذ چنین تصمیماتی در دولت وقت ابراز نگرانی می كردند، ایشان تاكید كردند كه به هیچ وجه نگران نباشید چرا كه اگر من نتوانم این كارها را در كشور انجام دهم هیچ كس دیگری قادر به انجام آن نخواهد بود.

به یاد دارم وقتی بعد از تحریم های آمریكا و ترك ایران توسط شركت های بزرگ نفتی، مسئله پارس جنوبی در شورای اقتصاد مطرح شد و ایشان با كمال قدرت و حتی در شرایطی كه وزیر وقت نفت با محافظه كاری به ورود توتال به كشور رأی نداد، ایشان از پروژه توتال حمایت و با اعلام پذیرش ریسك انجام این كار تاكید كردند كه ما باید هزینه شكستن تحریم آمریكا را با ورود توتال پرداخته و از استفاده بی رویه قطری ها از منابع مشترك گازی كشور جلوگیری كنیم.

واقعیت آن است كه آقای هاشمی وقتی به این نتیجه می رسیدند كه انجام كاری به نفع منافع ملی و مصالح كشور است، تأمل و سیاسی كاری نكرده و با كمال قدرت در مورد مسائل اقتصادی تصمیم می گرفتند چرا كه كشور را خوب می شناختند و به توسعه اقتصادی اعتقاد داشتند. نمود عینی این شیوه تصمیم گیری را در موضوعات دیگری مانند تعدیل و واقعی شدن نرخ ارز، برخورد با قاچاق كالا و ارز و. . . نیز شاهد بودیم.

نقطه درخشان دیگر در كارنامه اقتصادی آیت الله هاشمی رفسنجانی برنامه محوری بود. به دلیل شرایط خاص تا سال 68 كشور فاقد برنامه توسعه بود و ایشان طی مدت سه ماه برنامه اول توسعه را تصویب كردند كه به نظر من یكی از موفق ترین برنامه های بعد از انقلاب اسلامی بود و شاید بتوان گفت موفق ترین برنامه های توسعه اقتصادی كشور برنامه اول و سوم بوده است.

ایشان سازمان برنامه را كه ذاتا سازمانی محافظه كاری بوده و تلاش می كند تا در راستای منابع درآمدی هزینه داشته باشد و از چنین رویكردی نیز توسعه حاصل نمی شود مكلف كردند تا در راستای بازسازی كشور پس از دوران جنگ، حتی در صورت كمبود منابع داخلی این كار با استقراض خارجی صورت گیرد و براساس همین دیدگاه بود كه بخشی از منابع خارجی صرف هزینه های بازسازی كشور شد.

جسارت و برنامه محوری در اداره كشور رویكرد مثبت دیگر در كارنامه اقتصادی آقای هاشمی بود به نحوی كه وقتی برنامه توسعه اول تصویب شد، تمام دستگاه های اجرایی را مكلف به تبعیت از این برنامه بدون ترس و واهمه و حتی كمبود و عدم تحقق بودجه برای تحقق اهداف این برنامه كردند.

ایشان اعتقاد زیادی به سرمایه گذاری برای ایجاد و نوسازی زیربناهای اقتصادی كشور داشت و حتی وزرای اقتصادی و مسئولان برنامه ریزی را وادار به جبران كمبودها با بلند پروازی می کرد. چرا كه معتقد بود كشوری فقیر و عقب مانده با شكاف طبقاتی بالا نمی تواند الگوی مناسبی برای سایر كشورها باشد. به یاد دارم كه ایشان طرح های توسعه نیشكر را كه در مجلس دنبال می كردند بلافاصله بعد از ورود به ریاست جمهوری به من دستور دادند كه این طرح ها را به سرعت با اجرای عملیات سدسازی آغاز كنم.

آیت الله هاشمی رفسنجانی به افزایش بهره وری نیز اعتقاد زیادی داشت و بهره وری آب یكی از مهم ترین پروژ ه های مدنظرشان بود به نحوی كه به من گوشزد می كردند كه نباید تولید در واحد سطح برای ما اهمیت داشته باشد چرا كه با توجه به وسعت كشور مشكلی برای تامین خاك نداریم اما با توجه به كمبود منابع آبی كشور، باید تولید در مقابل مصرف آب اهمیت پیدا كند.

نكته بارز دیگر اعتقاد ایشان به منافع ملی بود به اعتقاد ایشان اگر قرار است تا انقلاب اسلامی سرمشق دیگر كشورهای اسلامی باشد باید سبب توسعه كشور، از بین رفتن فقر و كاهش شكاف طبقاتی شود وگرنه نمی تواند چنین الگویی باشد.

در سال اول دولت كه خزانه خالی بود، مناقشه وزرا برای دریافت اعتبار طرح های عمرانی بالا گرفت چرا كه مرحوم نوربخش اعلام می كردند كه هیچ پولی ندارند. آقای هاشمی با ورود به جلسه هیات دولت خواستار ورود آقای فاطمی زاده به عنوان خزانه دار كل به دولت و توضیح در این مورد شد كه وی نیز تأیید كرد پولی نداریم.

اما آقای هاشمی به نماز جمعه رفته و از وضعیت مناسب پولی و ارزی كشور خبر دادند این موضوع باعث شد روز یكشنبه بعد از آن وزرا به سراغ دكتر نوربخش آمده و خواستار دریافت اعتبارات مورد نیاز با استناد به گفته های آقای هاشمی شوند كه ایشان بعد از ورود به هیات دولت اعلام كردند آیا بهتر بود كه در نماز جمعه اعلام می كردم بانك مركزی پولی نداشته و خزانه كشور خالی است؟! نگاه ایشان در اداره كشور به خدمت گرفتن سیاست برای توسعه اقتصادی بود.

وزیر كشاورزی دولت سازندگی

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید



عضویت در خبرنامه فرصت امروز

با عضویت در این خبرنامه از آخرین مطالب روزنامه مطلع خواهید شد.

Please wait

با ما در ارتباط باشید

روابط عمومی : 86073308-021

social@Forsatnet.ir

شبکه های اجتماعی فرصت امروز