یکشنبه, 28 خرداد 1396 - 15:16

شاهرخ ظهیری / صنعت غذایی ایران ظرفیت جهانی شدن دارد

ظهیری، از پیشکسوتان صنعت غذایی ایران می گوید: صنعت غذایی در ایران از صنایع پیشرفته و باکیفیت است. این محصولات در بازارهای کشورهای منطقه ای، اوراسیا، قفقاز، روسیه و کشورهای حوزه خلیج فارس عرضه می شود؛ قیمت های دستوری، شناور بودن تعرفه ها، عدم توجه به قانون بهبود محیط مستمر کسب وکار از چالش های این حوزه است. باید قانون نظارت بر مواد غذایی تغییر و به روز شود.

به آینده صنعت غذایی در ایران امیدوار است؛ این امیدواری را تجربه چند دهه فعالیت در صنعت غذایی آموخته است. می گوید اگر ایران به WTO بپیوندد اولین ظرفیت در صنایع غذایی پیش خواهد آمد. شاهرخ ظهیری، معتقد است باید چالش های پیش روی صنعت غذایی برطرف شود؛ چالش هایی از جنس قانونی و عدم دخالت دولت در تعیین قیمت.

در شرایط امروز منطقه ای، صنایع غذایی چه ظرفیت هایی را می تواند برای توسعه صادرات ایجاد کند؟

من به عنوان یک متخصص صنایع غذایی باید بگویم یکی از رشته های موفقیت آمیز در صادرات غیرنفتی ایران، صنایع غذایی است. همچنین یکی از صنایعی که به نسبت سایر صنایع در کشور به روزتر است، این صنعت است. این صنعت با توجه به ظرفیت هایی که در حوزه تولید محصولات کشاورزی در کشور ما وجود دارد، می تواند یکی از برندهای صادراتی به خصوص در بازارهای بین المللی و منطقه ای باشد.

بعد از برداشته شدن تحریم ها، سازمان تجارت جهانی یا WTO چراغ سبزی به ایران نشان داده است که ایران وارد تجارت جهانی شود. اساس سیاست این تجارت صنایع غذایی در دنیا است. سه سال پیش سازمان ملل (فائو) کنفرانسی در ایتالیا برگزار کرد، در این کنفرانس اعلام شد که یک میلیارد و 400 میلیون گرسنه در دنیا وجود دارد که خطر این گرسنگی از بمب اتم بیشتر است. فائو در این کنفرانس به این فکر بود که کشورهایی که از نظر تهیه محصولات غذا و کشاورزی توانمند هستند، از این فرصت در تجارت جهانی استفاده کنند.

صنعت غذا جزو صنایعی است که به عنوان صنعت پیشران در اقتصاد کشور مطرح است. رخدادهایی که طی سال های گذشته به وقوع پیوسته نظیر ورود ماشین آلات جدید و تنوع در تولیدات مواد غذایی، باعث شده تولیدکنندگان ما هم ازلحاظ کیفیت و هم ازلحاظ بسته بندی به شرایط استاندارد جهانی نزدیک شده و خود را با آن تطبیق دهند به همین جهت، امکان فروش کالاهای آن ها به نسبت کالاهای سایر صنایع شرایط بهتری دارد. درنتیجه، اگر ایران وارد تجارت جهانی شود، صنعت غذا حرف زیادی برای گفتن دارد. محصولات کشاورزی ما ازنظر شرایط آب و هوایی بسیار عالی است درنتیجه محصولات غذایی هم به همان کیفیت و رقابت پذیری خواهد بود. اما چالش هایی وجود دارد که صنایع غذایی ما را مانند دیگر صنایع کشور رنج می دهد.

این چالش ها کدام است؟

دولت در حوزه صنایع غذایی باید چند نکته را موردتوجه قرار دهد؛ اولین مشکل قیمت های دستوری است. تمام محصولات کشاورزی ایران به قیمت آزاد عرضه می شود. دولت قیمت را برای محصول کشاورزی تعیین نمی کند اما به محض اینکه گوجه فرنگی به رب تبدیل شود، دولت قیمت دستوری برای این محصول می گذارد. این در همه حوزه های صنایع غذایی صادق است. قیمت گذاری اجباری دولت درنهایت هم به ضرر عرضه کننده است و هم به ضرر مشتری.

چالش دوم به سرمایه در گردش کارخانه ها برمی گردد. البته قانونی تصویب شده است که کارخانه ها برای تولید مواد اولیه سرمایه ای را به عنوان وام استفاده کنند. اگر این موانع برطرف شود ما در صادرات مواد غذایی خیلی موفق خواهیم بود.

وضعیت حوزه زیرساختی مثل حمل ونقل را چگونه ارزیابی می کنید؟

کشور ازنظر وضعیت حمل ونقل زمینی و هوایی برای ارسال کالا شرایط مناسبی ندارد؛ باید در کنار خرید هواپیماهای مسافربری، هواپیمای باری خریداری شود تا بتواند محصولات ایرانی را جابه جا کند. مثلاً روسیه برای خرید گل از ایران اشتیاق زیادی دارد. ولی متأسفانه به دلیل نبود هواپیمای باری از ایران به روسیه، این فرصت از دست می رود. یکی از موضوعات مهمی که باید در بخش حمل ونقل مواد غذایی در نظر گرفت، نیاز به کانتینر یخچال دار است. دولت باید برای خرید این کانتینرها اقدام کند. ضمن اینکه در نظر بگیرید حمل ونقل ما راننده محور است. سیستم حمل ونقل ما یک سیستم حمل ونقل مطابق با استانداردهای جهانی و لجستیک حرفه ای نیست، و این موضوع در قیمت تمام شده تأثیرگذار است.

محصولات غذایی در کجای دنیا بازار مناسبی دارد؟

شانسی که ما داریم این است که 300 میلیون جمعیت روسیه به بازار ایران احتیاج دارد؛ زمانی که روسیه با ترک ها مشکل داشت، متوجه بازار ایران شد؛ جنس هایی که از ایران می خواست هم در حوزه محصولات کشاورزی بود و هم در حوزه صنعت غذایی. از طرف دیگر کشورهای قفقاز و اوراسیا، کشورهای منطقه و کشورهای حوزه خلیج فارس به بازار ایران نیازمند هستند. روزی 5 یا 6 کانتینر لبنیات کاله به عراق صادر می شود و قرار است که کاله کارخانه ای در عراق تأسیس کند. بنابراین از نظر صادرات محصولات غذایی به کشورها مشکلی جدی نداریم اگرچه موانع مقطعی ممکن است به وجود بیاید.

شما به فرصت های به وجود آمده در بازار روسیه اشاره کردید. چطور زمانی که ترکیه از طرف روسیه تحریم شده بود نتوانستیم از این فرصت استفاده کنیم؟

بله متأسفانه ما نتوانستیم به درستی از این فرصت پیش آمده استفاده کنیم. من سال هاست که در اتاق بازرگانی ایران و روسیه عضو هستم، آنچه متأسفانه با دستگاه دولتی، وزارت جهاد کشاورزی گفتیم نحوه تعیین تعرفه هاست. ترک ها قراردادی با روسیه دارند که تعرفه آن قطعی است ولی کالایی که از ایران به روسیه صادر می شود، در گمرک روسیه قیمتش توسط خود روس ها تغییر می کند.

چرا؟

برای اینکه می خواهند حقوق عوارض و گمرک بیشتری دریافت کنند. اما با ترک ها چنین مشکلی ندارند. روسیه برای ترک ها تعرفه معینی در نظر گرفته است.

اتاق بازرگانی ایران و روسیه و دولت چه اقدامی در جهت رفع این مسئله داشته است؟

ما آنچه در این مدت سعی کرده ایم که دولت های متعدد در ایران تعرفه مشخصی در روسیه برقرار کند این است که یا نتوانست یا انجام نداد.

از طرف دیگر، در بعضی از صنایع مشکل بسته بندی داشتیم اما در صنعت غذا خوشبختانه وضعیت بسیار بهتری داریم. ولی همان طور که عنوان شد به دلیل قیمت بالا و نبود حمل ونقل مناسب و اثر حمل ونقل در بالا رفتن هزینه ها به خصوص در بعد داخلی عملاً این فرصت از دست رفت. ما نمی توانستیم بازارهایی مثل مسکو و مرکز روسیه را در اختیار خود بگیریم، ولی می توانستیم روی شهرهای مرزی که با ما مرز مشترک آبی دارند، برنامه ریزی و هدف گذاری کنیم. اما قیمت غیررقابتی ما عملاً این فرصت را از صادرکننده ما گرفت. البته همچنان در این دوره، صادرات محصولات غذایی ایران به روسیه افزایش یافته است.

با توجه به فرصت ها و ظرفیت های موجود در صادرات محصولات مواد غذایی چه راهکارهایی برای توسعه صنعت غذا وجود دارد؟

من سه راهکار را برای توسعه این صنعت غذایی مهم می دانم: قانون اداره نظارت بر مواد غذایی در سال 1346 تصویب شده است؛ این قانون باید تغییر کند. اتاق تهران در سه سال گذشته این قانون را اصلاح کرده و به وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی فرستاده است اما این وزارتخانه آن را برای بررسی و تصویب به مجلس شورای اسلامی نفرستاده است. تشکل های صنعت غذایی باید این مسئله را پیگیری کنند.

راهکار دوم تأمین سرمایه در گردش است که در قانون بهبود مستمر محیط کسب وکار در ماده 21 به آن اشاره شده است. باید این قانون عملیاتی شود. ولی هنوز این قانون در بانک ها اجرا نمی شود.

من راهکار سوم را قانون عرضه و تقاضا و آزاد بودن قیمت می دانم. اگر این سه مانع برطرف شود، یا این سه راهکار موردتوجه باشد خیلی از مشکلات این صنعت رفع می شود. صنعت غذایی ایران ظرفیت جهانی شدن دارد.

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید



عضویت در خبرنامه فرصت امروز

با عضویت در این خبرنامه از آخرین مطالب روزنامه مطلع خواهید شد.

Please wait

با ما در ارتباط باشید

روابط عمومی : 86073308-021

social@Forsatnet.ir

شبکه های اجتماعی فرصت امروز